اهمیت پرونده الکترونیک سلامت
چه چیزی از جان انسان باارزشتر؟ چه چیزی از سلامت انسان مهمتر؟ چه شغلی از پزشکی حساستر؟
در دنیایی که بیماریهای جدید روزبهروز گریبانگیر افراد میشوند، تعدد مراکز درمانی و پزشکان از طرفی درمان را سریعتر و راحتتر کرده اما گاهی جابهجایی پرونده کاغذی بین این مراکز و تصمیمگیری در شرایط اضطراری مشکلآفرین بوده و خسارتهای مالی و جانی بسیاری را در پی داشته است. اینجاست که اهمیت پرونده الکترونیک سلامت مشخص میشود.
پرونده الکترونیک سلامت چیست؟
اگر اطلاعات تمام دفترچههای بیمه، نسخههای پزشکان، صحبت های آنها در ویزیت شما، آزمایش ها، اسکن ها و سایر مدارک پزشکی که در طول زندگی داشته اید را در یک فایل دیجیتال ذخیره کنیم، به آن پرونده الکترونیک سلامت خواهند گفت.
در واقع پرونده الکترونیک سلامت، یک مجموعه نظام مند و طبقهبندی شده و یکپارچه از اطلاعات سلامت تک تک افراد یک جامعه است که به صورت شبکه در تمامی مراکز درمانی و بهداشتی قابل دسترسی است. این سیستم، مدیریت داده های بالینی را تسهیل کرده و باعث میشود افراد خدمات درمانی بهتری دریافت کنند. با تحلیل این دادههای الکترونیکی، سیاستگذاری در حوزه سلامت دقیقتر شده و در نتیجه شاخصههای سلامت جامعه بهبود پیدا میکند.
در مقیاس کوچکتر، این کار را میتوان در مطب هر پزشکی انجام داد؛ با استفاده از نرمافزار مطب، میتوان تمامی اطلاعات بیماران را بهصورت دیجیتال ذخیره کرد و در هر بار مراجعه، با نگاهی سریع به پرونده، سوابق پزشکی افراد را تنها در چند ثانیه مرور و به شناخت کاملی از او دست پیدا کرد.
علاوه بر مزایای این نوع پرونده الکترونیک و اهمیت ثبت اطلاعات بیماران، میتوان آن را نوعی نرمافزار مدیریت مطب دانست که کار را برای پزشکان نیز بسیار راحتتر کرده است. فرآیند ثبت اطلاعات بیماران، نوبتدهی، نسخهنویسی، اطلاعرسانی و ضمیمه مدارک از جمله این ویژگیها هستند.
سیناپردازش برای کارایی بیشتر، نرمافزار مطب را برای تخصصهای مختلف بهصورت سفارشی آماده کرده است؛ برای مثال نرم افزار تخصصی کلینیک زیبایی سیناپردازش.
تفاوت پرونده الکترونیک سلامت با پرونده پزشکی الکترونیک (EHR و EMR)
اگرچه اصطلاحات پرونده الکترونیک سلامت (EHR) و پرونده پزشکی الکترونیک (EMR) گاهی به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما تفاوت مهمی با هم دارند. پرونده پزشکی الکترونیک (EMR) معمولا اطلاعات بیمار را در یک مطب، درمانگاه یا مرکز درمانی مشخص نگهداری می کند و بیشتر برای مدیریت خدمات همان مرکز مورد استفاده قرار می گیرد.
در مقابل، پرونده الکترونیک سلامت (EHR) دید جامع تری دارد و امکان اشتراک گذاری اطلاعات بیمار بین مراکز درمانی، بیمارستان ها، آزمایشگاه ها و سایر ارائه دهندگان خدمات سلامت را فراهم می کند. به همین دلیل، پزشکان می توانند در صورت نیاز و با رعایت قوانین محرمانگی، به سوابق درمانی کامل بیمار دسترسی داشته باشند و تصمیم های دقیق تری برای ادامه درمان بگیرند.
به بیان ساده، EMR برای مدیریت اطلاعات در یک مرکز درمانی طراحی شده است، اما EHR با هدف ایجاد یک پرونده جامع و قابل دسترس در کل نظام سلامت توسعه یافته است. بسیاری از نرم افزارهای مطب نیز در عمل از ساختار پرونده پزشکی الکترونیک استفاده می کنند و در صورت اتصال به سامانه های ملی سلامت، بخشی از پرونده الکترونیک سلامت را تشکیل می دهند.
پرونده الکترونیک سلامت ایران
سپاس، سامانه پرونده الکترونیک سلامت ایران، واسطی نرمافزاری برای ایجاد سیستم یکپارچه اطلاعات سلامت ایرانیان است که در مراکز خدمات سلامت، اعم از داروخانهها، بیمارستان و درمانگاه، آزمایشگاهها و مراکز تصویربرداری و … به کار میرود. این سامانه را میتوان یکی از بزرگترین اقدامات برنامه تحول نظام سلامت در ایران دانست که در جهت ارائه خدمات الکترونیکی، گام بزرگی در بهبود سلامت جامعه ایرانی برداشته است.
با استفاده از این سامانه میتوان دادهها را ذخیره، وضعیت بیمار را ضبط و آنها را بهراحتی با دیگر متخصصین و حوزهها به اشتراک گذاشت. علاوه بر این، داشتن چنین شبکه جامعی به سیاستگذاران کمک میکند تا با استفاده از نتایج تحلیلها و پژوهشهای انجامشده بر روی این دادهها، نرخ سلامت، نیازمندیها و نقاط ضعف و قوت نظام سلامت کشور را با آماری دقیق بسنجند.
با وجود چنین پایگاه دادهای، در صورت وقوع بیماریهای مسری، مانند پاندمی کرونا، میتوان خیلی سریع به آن پی برد، علائم را بررسی کرد و از شرححال بیماران در کشف درمان و جلوگیری از آسیبهای جبرانناپذیر استفاده کرد. در نتیجه نظارت بر تهدیدات بیولوژیکی جامعه آسانتر انجام میشود.
مزایای پرونده الکترونیک سلامت
همان طور که گفته شد، پرونده الکترونیک سلامت شامل اطلاعات پزشکی تمامی افراد جامعه است که بهصورت یکتا برای هر فرد تهیه میشود.
کاهش هزینه ها و حذف پرونده های کاغذی
در وهله اول این اطلاعات دیجیتال باعث کاهش استفاده از کاغذ و هزینههای مربوط به آن شده و دیگر نیازی به فضایی برای ذخیرهسازی پروندههای کاغذی نیست. خطر گمشدن اطلاعات یا آسیب فیزیکی مانند آتشسوزی، زلزله و … نیز از بین میرود.
دسترسی سریع پزشک به سوابق پزشکی بیمار
شاید مهمترین مزیت پرونده الکترونیک سلامت، دسترسی ساده و سریع پزشک به سوابق پزشکی افراد است که علاوه بر تسریع روند معالجه و صرف زمان بیشتر برای ویزیت، خطر فراموشی، تداخلات دارویی و در نتیجه خطای پزشکی کاهش مییابد. بهویژه در شرایط اورژانسی که بیمار و همراهان او اغلب مضطرب و پریشان هستند، وجود چنین پروندهای به پزشک در تصمیمگیری بهتر بسیار کمک میکند.
نسخه نویسی آنلاین و کاهش خطاهای دارویی
در این سیستم، همچون نرمافزار مطب، امکان نسخهنویسی آنلاین وجود دارد که با تعریف یک قالب استاندارد، خوانایی نسخهها را افزایش داده، ارتباط بین پزشک و داروخانه دقیقتر شده و از دریافت چندباره یک نسخه نیز جلوگیری میشود.
آرشیو هوشمند مدارک و تصاویر پزشکی
بهدلیل اینکه تمامی نسخهها و مدارک پزشکی اعم از آزمایش و تصویربرداری و … در پرونده ضمیمه و بهصورت خودکار از آنها فایل پشتیبان تهیه میشود، دیگر نیاز به تکرار بیهوده آزمایشها، صرف هزینه مجدد، خرج مازاد بیمه و تکثیر اطلاعات نیست و همواره پرونده بهروزی از بیمار در دسترس است.
دسترسی آنلاین و یکپارچه پزشکان به اطلاعات بیمار
امکان دسترسی آنلاین به پرونده الکترونیک سلامت باعث شده که پزشکان در شهرها و مراکز مختلف با تخصصهای گوناگون به سوابق افراد دسترسی داشته باشند، در نتیجه هماهنگی بیشتری برای مراقبت از بیمار ایجاد میشود و در کیفیت خدمات ارائهشده تاثیرگذار است. این کار باعث ایجاد نظام عادلانه سلامت و ارائه خدمات یکسان به افراد در جایجای کشور، بهخصوص مناطق محروم خواهد شد.
افزایش شفافیت مالی در نظام سلامت
امید است که این سیستم یکپارچه با ثبت دقیق صورتحسابها شفافیت مالی ایجاد کرده و از تخلفات مالی حوزه پزشکی نیز جلوگیری کند.
کمک به سیاستگذاری و ارتقای سلامت جامعه
در نهایت همان طور که چندین بار به آن اشاره شد، این اطلاعات جامع در سیاستهای کلان بخش سلامت کشور بسیار کارآمد بوده و با استفاده صحیح از آن میتوان شاخص سلامت افراد یک جامعه را بهبود بخشید.
کلام آخر
پرونده الکترونیک سلامت یکی از مهم ترین ابزارهای تحول دیجیتال در نظام درمان است که با ثبت یکپارچه اطلاعات بیماران، دسترسی سریع به سوابق پزشکی، کاهش خطاهای انسانی، حذف پرونده های کاغذی و بهبود کیفیت خدمات درمانی، نقش مهمی در افزایش بهره وری مراکز درمانی ایفا می کند. استفاده از این سیستم، علاوه بر تسهیل روند درمان و مدیریت اطلاعات، زمینه را برای تصمیم گیری دقیق تر پزشکان، ارتقای سلامت جامعه و توسعه خدمات درمانی هوشمند فراهم می سازد.
